Trenuj bez umysłowego wyczerpania

Coaching

Twój mózg ma już dość? Dowiedz się, jak zachować motywację i siłę mięśni, gdy umysł mówi Twojemu ciału, że pora już skończyć.

Ostatnia aktualizacja: 30 czerwca 2022
Czas czytania: 6 min
  • Zmęczenie mentalne może sprawić, że ćwiczenia wydadzą Ci się trudniejsze niż w rzeczywistości – a to może mieć negatywny wpływ na Twoje wyniki (i postępy).
  • Zaplanowanie swojego treningu z wyprzedzeniem, mowa wewnętrzna i drzemki regeneracyjne mogą pomóc Ci w walce z efektami zmęczenia mentalnego.
  • Gotowe treningi czekają na Ciebie na prowadzonych przez trenerów zajęciach w aplikacji NTC lub w biegach z audioprzewodnikiem w aplikacji NRC.


Czytaj dalej, aby dowiedzieć się więcej…

Lepsze wyniki dzięki wysokiemu poziomowi energii psychicznej

Jeśli podczas spokojnego biegu w tempie 9,5 km/h czujesz się jak podczas wyczerpującego biegu w tempie 13,5 km/h, problem może tkwić w Twoim umyśle, a nie w mięśniach.

W artykule opublikowanym niedawno w czasopiśmie Medicine & Science in Sport & Exercise opisano badanie, podczas którego profesjonalni biegacze długodystansowi mieli za zadanie biegać tak długo, jak tylko mogli, po wykonaniu 45-minutowego zadania polegającego na siedzeniu przed komputerem i szybkim naciskaniu klawiszy w odpowiednim momencie oraz po obejrzeniu filmu dokumentalnego. Okazało się, że w drugim przypadku byli w stanie biec dłużej. Gdy przed biegiem mierzono im tętno, pułap tlenowy oraz stężenie mleczanu we krwi, wszyscy mieli wskaźniki na tym samym poziomie. Wynika z tego, że przyczyną różnych wyników nie były ich mięśnie, a mózg.

„Zmęczenie mentalne sprawia, że wysiłek wydaje się większy. Nazywamy to subiektywnym odczuciem wysiłku” – mówi dr Bruno Moreira Silva, autor badania i profesor na wydziale fizjologii Universidade de São Paulo w Brazylii. Właśnie dlatego biegacze nie byli w stanie pokonać dłuższego dystansu.

Wysiłek mentalny

„Tak samo, jak możesz czuć fizyczne zmęczenie po 15-kilometrowym biegu lub dynamicznym treningu HIIT, możesz również odczuwać zmęczenie mentalne po długim dniu w pracy czy wymagającym zadaniu trwającym nawet tylko kilka minut” – twierdzi Kristy Martin, profesorka na University of Canberra Research Institute for Sport and Exercise w Australii. Zadanie, które powoduje zmęczenie mentalne, to „coś, czego raczej nie chcesz robić, ponieważ jest to albo naprawdę trudne, albo naprawdę nudne” – dodaje Martin.

Choć badania pokazują, że zmęczenie mentalne może negatywnie wpłynąć na umiejętność utrzymania danego poziomu intensywności podczas jazdy na rowerze stacjonarnym, wykonywania ćwiczeń izometrycznych (np. deski) lub pływania (np. na dystansie 1500 m), nie powinny mieć wpływu na 20-sekundowy sprint. Dzieje się tak, ponieważ aktywności wytrzymałościowe – według definicji Martin: „wszystkie aktywności, podczas których trzeba uważać na to, by nie wykonywać ich zbyt szybko” – wymagają świadomego wysiłku mentalnego, aby je kontynuować. „Ponieważ zmęczenie mentalne sprawia, że wysiłek wydaje nam się większy, wraz z upływem czasu jest to coraz trudniejsze” – tłumaczy Martin. W końcu podczas sprintu nie masz zbyt wiele czasu na myślenie ani utratę motywacji.

Symptomy zmęczenia mentalnego łatwo zauważyć: brak energii i motywacji do wysiłku, zmiany nastroju, opóźnione reakcje, zanik koncentracji, a nawet gorsza celność. Teoria naszkicowana przez Martin i innych naukowców w przeprowadzonym ostatnio badaniu jest związana z gromadzeniem się adenozyny w części mózgu odpowiadającej za postrzeganie wysiłku, wytrwałość związaną z wykonywaniem zadań oraz bilansowanie wysiłku i nagrody. Adenozyna jest wytwarzana podczas intensywnego wysiłku, zarówno fizycznego, jak i mentalnego. Według naukowców im więcej adenozyny w mózgu, tym silniejszy sygnał musi on wysłać, aby ciało dalej pedałowało, wykonywało deskę lub pływało, a to sprawia, że zadanie wydaje się bardziej wymagające. Adenozyna blokuje także uwalnianie dopaminy, związku chemicznego odpowiedzialnego za kontrolowanie motywacji, przez co dodatkowo negatywnie wpływa na nasze nastawienie.

Dobra wiadomość? Jeśli się postarasz, by wysiłek wydawał się łatwiejszy, Twoje ciało da z siebie więcej. Oto jak to zrobić.

Lepsze wyniki dzięki wysokiemu poziomowi energii psychicznej

1. Ogranicz wysiłek mentalny już na samym początku

„Jeśli masz w planach naprawdę intensywny trening, nie możesz sobie pozwolić na zmęczenie mentalne” – mówi dr Samuele Marcora, profesor na wydziale nauk biomedycznych i neuromotorycznych Uniwersytetu Bolońskiego we Włoszech. W tym celu postaraj się jak najlepiej się do niego przygotować (już dzień wcześniej wybierz ćwiczenia, strój i playlistę) i weź pod uwagę wszystko, co może pójść nie tak tego dnia – na przykład wciśniesz przycisk drzemki lub zostaniesz dłużej w pracy. Jeśli zrobisz to wszystko po przespaniu od siedmiu do dziewięciu godzin, zarówno sam trening, jak i przygotowania do niego będą mniej uciążliwe.

2. Zadbaj o regenerację przed treningiem

Czasami – np. gdy przez cały dzień masz liczne spotkania – nie da się uniknąć zmęczenia mentalnego. Nie ma zbyt wielu naukowych dowodów na to, jak długo może trwać takie zmęczenie, jednak zdaniem Silvy „odpowiednia regeneracja wymaga czasu i unikania czynników powodujących zmęczenie”. Martin poleca trwającą od 20 do 30 minut drzemkę regeneracyjną, podczas której mózg może się wyłączyć i zresetować, a także lekkostrawną przekąskę przed treningiem, ponieważ mózg gromadzi adenozynę, właśnie gdy ciało ma mało paliwa.

3. Wypij filiżankę kawy

Kofeina ma podobną strukturę do adenozyny, więc gdy wiąże się z jej receptorami, może blokować jej efekty. Co więcej, badania Marcory pokazują, że kofeina redukuje aktywność w polu przedruchowym i ruchowym kory mózgowej podczas wykonywania ćwiczeń, co przekłada się na błyskawiczne obniżenie poziomu subiektywnego odczucia wysiłku. Wypicie kawy 30 minut przed treningiem sprawi, że będziesz ćwiczyć dłużej i intensywniej.

4. Przechytrz swój umysł

Badania pokazują, że możesz obniżyć swój poziom subiektywnego odczucia wysiłku za pomocą muzyki (im intensywniej ćwiczysz, tym lepiej sprawdzają się szybkie rytmy), mowy wewnętrznej (mów do siebie w drugiej osobie: „Dasz radę” zamiast „Dam radę”), a nawet uśmiechu (pozwoli Ci zużywać mniej energii).

5. Pamiętaj, że to tylko Twoje wrażenie

Pamiętaj, że głos, który przekonuje Cię, że nie dasz rady ćwiczyć ani minuty dłużej, znajduje się w Twojej głowie – to nie mięśnie czy ścięgna błagające z bólu o przerwę. „Kilka osób powiedziało mi, że świadomość zależności możliwości od percepcji pozwoliła im pobić swoje rekordy życiowe” – opowiada Marcora. Już to wystarczy, aby zrobić coś, co wydaje Ci się niemożliwe.

Tekst: Jamie Millar
Ilustracje: Davide Bonazzi

ZOBACZ

Pozwól swojemu mózgowi na przerwę – znajdź prowadzone przez trenerów zajęcia w aplikacji Nike Training Club, aby nie stracić motywacji i nie musieć podejmować tysiąca decyzji na siłowni. Potrzebujesz sprzętu, aby wzmocnić swój sportowy nawyk? Ruszaj więc na zakupy.

Podobne historie

Czy wytrwałość jest wrodzona, czy nabyta?

Coaching

Czy wytrwałość jest wrodzona czy nabyta?

Efekt placebo działa – oto dlaczego

Coaching

Wykorzystaj moc efektu placebo

Sześć nawyków mentalnych sportowca

Coaching

Wzmocnij swoją psychikę, by przestać w siebie wątpić

Jak poprawa zwinności pomaga uniknąć kontuzji i osiągać maksymalne wyniki

Coaching

Umiejętność, której potrzebujesz, by zachować młodość

Jak zwiększyć swoją szybkość?

Coaching

Większe tempo bez większego wysiłku