Alle posities op het volleybalveld uitgelegd

Sporten & activiteiten

Vraag je je af wie wie is op het volleybalveld? Hier leggen coaches iedere positie bij een volleybalwedstrijd uit.

Laatste update: 22 augustus 2022
Leestijd: 10 min.
Wat zijn de posities bij volleybal?

Met al het gespring, gezwaai, gesmash en geschreeuw op het veld kan het voor nieuwe fans heel wat zijn om als toeschouwer bij een volleybalwedstrijd aanwezig te zijn. Bij volleybalwedstrijden spelen twaalf spelers, elk met een specifieke plaats en rol op het veld.

Aan beide kanten van het net wordt het volleybalveld in twee zones verdeeld door een horizontale lijn dwars over het veld. Dit wordt de aanvalslijn of driemeterlijn genoemd. Bij elk team moeten drie spelers vóór deze lijn beginnen en drie spelers achter de lijn.

De spelers op de voorste rij zijn meestal gespecialiseerd in blokken tijdens de verdediging en het springen en smashen en scoren tijdens de aanval. De spelers op de achterste rij zijn een combinatie van spelverdelers, verdedigers en de libero, een speler die een andere kleur jersey draagt dan de rest van het team.

Lees verder om meer te leren over al deze posities; hoe ze heten, wat elke positie doet en welk type speler meestal uitblinkt in die rollen. Hieronder onthullen volleybalcoaches alle bijzonderheden, plus hoe de posities over het veld rouleren.

Wat zijn de posities bij volleybal?

  1. 1.Spelverdeler

    "Het is de meest cliché vergelijking in onze sport, maar de spelverdeler is als de quarterback van het team", zegt Brian Rosen, assistent-coach van het damesvolleybal aan de Creighton Universiteit. "Zij leiden de aanval. Ze zorgen ervoor dat de spelers op de juiste plaatsen staan. Ze verdelen de bal. En ze bepalen wie bij elke speelbeurt de mogelijkheid heeft om te scoren."

    Voordat er wordt gespeeld, bepalen de spelverdelers hoe ze gaan aanvallen. Ze vertellen hun teamgenoten met behulp van handsignalen of cijfers waar ze heen moeten en welke bewegingen ze moeten maken als de bal eenmaal in het spel is.

    Net als quarterbacks zijn spelverdelers teamleiders: "Spelverdelers leiden het team. Je mag iedereen vertellen wat ze moeten raken en je neemt beslissingen op het veld over wie een set krijgt en wie niet", zegt David Heller, hoofdcoach van het damesvolleybal aan Georgetown University.

    (Gerelateerd: Een beginnersgids voor posities in American football)

    Ook op deze manier lijkt de spelverdeler op een quarterback: ze raken de bal bij iedere speelbeurt aan en beslissen waar de bal vervolgens heen gaat. Als de bal over het net wordt geslagen, verdedigt een speler door de bal omhoog de lucht in te slaan. Behalve in gevallen waarin de spelverdeler degene is die de bal de lucht in heeft geslagen, is de spelverdeler de volgende speler die de bal aanraakt. Ze geven dan een van de aanvallers een set-up om de bal te kunnen smashen en proberen te scoren.

    "Spelverdelers kunnen heel snel denken. Ze maken in een hele korte tijd beslissingen zonder hun beheersing te verliezen", zegt Heller. En omdat ze een grote rol spelen bij de set-up van de bal, het aansturen van de aanval en de spelers vertellen waar ze heen moeten, verlaten spelverdelers zelden het veld, voegt hij eraan toe. Dus als je een energieke leider bent, is dit misschien wel de positie voor jou.

  2. 2.Buitenaanvaller (passer/loper)

    De buitenaanvaller, ook wel hoekspeler genoemd, speelt linksvoor. Volgens Rosen is de buitenaanvaller traditioneel de beste van het team in het maken van smashes om te scoren. Dat komt omdat ze op een plek op het veld staan waar het voor de spelverdeler het gemakkelijkst is om een set-up te geven. Daarom ontvangen ze vaak de meeste set-ups.

    Volgens Jonny Neeley, assistent-coach van het damesvolleybalteam van de Brigham Young University (BYU), komt dit omdat spelverdelers buitenaanvallers een set-up kunnen geven bij zowel goede als slechte passes.

    Bij de aanval van BYU, bijvoorbeeld, kunnen buitenaanvallers worden opgesteld om te lopen en een mooie pass te maken als de spelverdeler tijd heeft om in positie te komen en een set-up te maken zodat de buitenaanvaller de bal kan smashen. Maar als de spelverdeler een lastige bal krijgt, kan die een hoge set-up geven en een zachte bal richting de linkerpaal slaan, waar de buitenaanvaller opspringt en de bal naar de andere kant van het veld smasht.

    Een andere reden waarom buitenaanvallers goed moeten zijn in springen en smashen, zegt Rosen, is dat ze meestal voor elke rally in het spel blijven. Aangezien de spelers rouleren, betekent dat dat buitenaanvallers niet alleen bij het net moeten kunnen smashen, maar ook van achter uit het veld.

    "De drie spelers die [aan het begin van het spel] op de achterste rij staan, mogen de bal niet vóór de driemeterlijn aanraken en over het net slaan", legt Neeley uit. Als een buitenaanvaller tijdens een rally achterin het veld begint, achter de driemeterlijn, kan diegene tijdens dat spel niet voor de lijn springen en smashen.

    Als ze achterin spelen, moeten buitenaanvallers ook goed zijn in passen om de bal naar voren te kunnen spelen, aldus Rosen.

  3. 3.Diagonaalspeler (opposite)

    De diagonaalspeler, of opposite, speelt aan de netpaal aan de rechterkant van het veld. Dit betekent dat ze tegenover de buitenaanvaller van de tegenstander staan.

    "Diagonaalspelers moeten goede blokkers zijn, want ze blokkeren de buitenaanvaller van de tegenpartij. En de buitenaanvaller krijgt het vaakst de set-up", zegt Rosen. Dus diagonaalspelers krijgen de meeste kansen om aanvallen te blokkeren.

    Vanwege hun positie op het veld spelen linkshandige spelers vaak opposite. Rosen vertelt dat een linkshandige opposite, met diens rechterschouder bij de rechterpaal, het lichaam naar het veld kan opendraaien bij het springen om te smashen, met het gezicht naar de bal gedurende de hele set-up. Rechtshandige diagonaalspelers moeten vaak set-ups raken die over hun hoofd gaan.

    Opposites moeten ook kunnen passen en set-ups kunnen maken. Als de rally's gaan zoals verwacht, wordt de bal door een speler van de verdediging geraakt, waarna de spelverdeler de bal raakt en een set-up voor een van de aanvallers opzet. Maar als de spelverdeler de eerste bal raakt, is het vaak de diagonaalspeler die inspringt om een set-up te maken voor een andere aanvaller.

    Opposites moeten kunnen springen en de bal kunnen raken vanaf de voorste rij, maar ook vanaf de achterste rij. Deze rol krijgt misschien niet zo veel set-ups als de buitenaanvaller, maar diagonaalspelers zijn essentieel om te winnen.

    "Je moet een goede opposite hebben om op de hoogste niveaus te kunnen winnen. De beste internationale teams winnen omdat ze sterke opposites hebben", zegt Neeley.

    (Gerelateerd: De posities in voetbal uitgelegd)

  4. 4.Middenaanvaller

    De middenaanvaller, ook midblokkeerder genoemd, staat in het midden op de voorste rij opgesteld.

    "Zij doen al het zware werk. Ze moeten het hele net verdedigen, dus zijn ze verantwoordelijk voor het blokkeren aan beide kanten", zegt Rosen. Bij het blokkeren springen de middenaanvallers voor het net om de ballen tegen te houden die door de aanvallers van de tegenpartij worden gesmasht.

    Omdat blokkeren een belangrijk deel van hun rol vormt, behoren de middenaanvallers van oudsher tot de langste spelers op het veld. "Het is veel werk. Je bent voortdurend aan het springen en blokkeren", voegt hij eraan toe.

    Middenaanvallers moeten ook snel van kant naar kant kunnen bewegen, zegt Neeley.

    "Als ze blokkeren, gaan ze helemaal naar links en dan weer helemaal naar rechts", zegt hij. Buitenaanvallers en diagonaalspelers hoeven alleen in hun zone te kunnen blokkeren, waardoor ze niet zoveel zijwaartse bewegingen hoeven te maken. Middenaanvallers overbruggen het veld van zijlijn tot zijlijn.

    Tijdens de aanval staat de middenaanvaller op de moeilijkste positie voor de spelverdeler om een set-up aan te geven. Een set-up in de buurt van een van de palen maken, waar de diagonaalspelers en buitenaanvallers staan, is gemakkelijker dan in het midden. Als er dus een goede set-up naar de middenaanvaller wordt gegeven, moeten ze hun best doen om de rally af te maken en te scoren, aldus Neeley.

    "De spelers in het midden moeten efficiënt zijn, want je gebruikt je beste passes om ze een set-up te geven. Je hebt ze nodig om te kunnen scoren, want als dat niet zo is, verspil je die passes", zegt Neeley. Net als honkballers hebben volleyballers een slagpercentage dat aangeeft hoe vaak ze scoren bij een slag over het net. Effectieve middenaanvallers hebben een slagpercentage van .375, .380 of meer.

    Hoewel ze goed zijn in scoren, kunnen middenaanvallers soms zwakkere passers en verdedigers zijn, merkt Heller op. Als door het rouleren van het team (hieronder meer daarover) de middenaanvaller naar de achterste rij wordt verplaatst, wordt die vaak uit het spel gehaald en vervangen door de libero of een verdedigingsspecialist, tot het rouleren diegene weer naar de voorste rij plaatst.

  5. 5.Libero

    De libero is gemakkelijk te herkennen op het veld: het is de speler die een andere kleur jersey draagt dan de rest van diens teamgenoten. Dat is echter niet het enige dat deze positie bijzonder maakt.

    "Bij damesvolleybal heb je 15 wissels per set en de libero telt daarbij niet mee", zegt Heller. De libero, dat van het Italiaanse woord voor 'vrij' komt, kan vrij in en uit het spel worden gewisseld.

    Dus als middenaanvallers of andere aanvallers naar de achterste rij rouleren, kunnen ze voor de libero in- en uitgewisseld worden zonder dat de wissels meetellen voor het team. Hierdoor gaat het spel sneller, want de wissel hoeft niet te worden genoteerd en de libero kan gewoon het veld op en af lopen.

    Dit helpt ook bij de verdediging van het team. Meestal zijn libero's vervanging voor de middenaanvallers, die meestal de zwakkere verdedigers en passers van het team zijn, verklaart Rosen. "Libero's zijn verdedigingsgoeroes. Ze zijn meestal de beste passer en beste verdediger van een team."

    Hoewel je ze onbeperkt kan wisselen, zijn libero's aan enkele beperkingen gebonden: ze mogen een rally alleen op de achterste rij beginnen, wat betekent dat ze nooit voor de driemeterlijn mogen springen en smashen. Ze mogen een set-up niet met hun handen maken, legt Rosen uit, maar alleen met hun onderarmen.

    En afhankelijk van waar het spel wordt gespeeld, mogen ze óf niet serveren óf alleen serveren als ze worden gewisseld voor een van hun medespelers. Bij internationale wedstrijden mogen libero's niet serveren. In Amerikaanse middelbare scholen en hogescholen mogen ze serveren, maar alleen voor één van hun medespelers; meestal een middenaanvaller.

  6. 6.Verdedigingsspecialist

    Een verdedigingsspecialist is een speler die uitblinkt op de achterste rij.

    Ze hebben een soortgelijke rol als een libero, aldus Rosen. Verdedigingsspecialisten zijn geweldig in het verdedigen van ballen die voorbij een blok van hun medespelers komen, waardoor de bal weer in de lucht wordt gebracht voor de spelverdeler. En het zijn goede passers. Als een buitenaanvaller of diagonaalspeler die niet een sterke passer of verdediger is naar de achterste rij rouleert, kan een verdedigingsspecialist worden ingezet om hun taken in de achterste rij over te nemen.

    De uitdaging: in tegenstelling tot libero's kost het wisselen van een verdedigingsspecialist een team één van hun 15 wissels per set. Ze kunnen dus niet elke keer wisselen als er een aanvaller op de achterste rij komt, verklaart Neeley, wat betekent dat verdedigingsspecialisten niet zo vaak op het veld staan.

    "We rouleren meestal 15 keer per set", zegt hij. Dus het wisselen van te veel verdedigingsspecialisten kan ertoe leiden dat je zonder wissels komt te zitten. "Als die op zijn, kun je niemand meer wisselen. En je verdedigingsspecialist, die meestal niet de beste aanvaller is, moet naar de voorste rij rouleren [waar diegene zal moeten proberen aan te vallen."

Zo rouleren posities in volleybal

Hoewel de posities hun ideale plaatsen op het veld hebben; buitenaanvaller links, diagonaalspeler rechts, middenaanvaller in het midden, enz. — is er een probleem: de spelers moeten rouleren.

"Je hebt drie mensen voor en drie achter. Zodra je een punt verdient, moet je rouleren en draai je één plaats door in een grote cirkel", zegt Neeley.

Spelers doen dit met de klok mee nadat het team met de service een punt wint en voordat hun team weer mag beginnen met serveren. Bij de eerste roulatie zal bijvoorbeeld de buitenaanvaller opschuiven naar het midden. De middenaanvaller gaat naar de positie rechtsvoor, waar normaal de diagonaalspeler staat. En de diagonaalspeler rouleert naar rechtsachter.

De oplossing: nadat de bal is geserveerd, gaat iedereen vlug terug naar hun normale positie. In het voorbeeld hier zou de buitenaanvaller terugschuiven naar links en de middenaanvaller weer naar het midden.

"Als ons team serveert is dat heel gemakkelijk, want we kunnen gewoon wisselen op het moment dat de serveerder balcontact heeft", zegt Neeley. Het is lastiger in de verdediging, zegt hij, want het team moet de opslag proberen te blokkeren en weer in positie komen.

Nog een lastig deel: de driemeterlijn. Als spelers naar de achterste rij rouleren, mogen ze bij het net niet springen en slaan. Dus de diagonaalspeler, die rechtsachter is gerouleerd, mag niet bij het net slaan tot diens positie weer op de voorste rij komt. Ze moeten ofwel springen en slaan vanaf de achterste rij, of worden gewisseld voor een libero of verdedigingsspecialist.

Tekst: Greg Presto

Gerelateerde verhalen

De snelle buikspierwork-out waar trainers fan van zijn

Sporten & activiteiten

De buikspierwork-out van 15 minuten waar trainers fan van zijn

Vijf verrassende voordelen van jumping jacks

Sporten & activiteiten

Vijf verrassende voordelen van jumping jacks volgens personal trainers

Wat is conditie?

Sporten & activiteiten

Wat is conditie?

Wat zijn gecombineerde oefeningen en hoe voer je ze uit?

Sporten & activiteiten

Alles wat je moet weten over gecombineerde oefeningen

Wat is circuittraining en wat zijn de voordelen?

Sporten & activiteiten

6 goede redenen om aan circuittraining te doen